แปลบทไหว้ครู

Posted on Updated on

“ปาเจราจะริยา โหนติ คุณุตตะรานุสาสะกา…”
ช่วงนี้ถึงฤดูไหว้ครู ได้ฟังเสียงลูกท่องบทไหว้ครู ก็นึกขึ้นได้ว่าเขียนบทความเกี่ยวกับคำแปลบทไหว้ครูที่เป็นภาษาบาลีหน่อยคงจะดี

บทขึ้นต้นและลงท้ายของคำไหว้ครูในภาษาบาลี พร้อมคำแปลที่หาได้ทั่วไปเป็นดังนี้

ปาเจราจริยา โหนฺติ คุณุตฺตรานุสาสกา

ครูบาอาจารย์เป็นผู้มีคุณยิ่ง เป็นผู้พร่ำสอนศิลปวิทยา

ปญฺญาวุฑฺฒิกเร เต เต ทินฺโนวาเท นมามิหํ

ข้าพเจ้าขอนอบน้อมครูบาอาจารย์ผู้ให้โอวาทเหล่านั้น

แต่ตามธรรมเนียมของบล็อกนี้ แปลอย่างเดียวย่อมไม่พอ ต้องแจกแจงกันให้เห็นถึงวิภัตติปัจจัยกันเลยตามนี้

บาลี คำแปล ชนิดของคำ อธิบาย
บรรทัดต้น
ปาเจราจะริยา บุรพาจารย์และอาจารย์ noun. pl. nom. มาจากคำว่า ปาจะริยะ (ครูของครู) + อาจะริยะ (ครู) เมื่อเป็นพหูพจน์จึงลากเสียงยาวเป็น อาจะริยา คำนี้เป็นประธานของประโยค
โหนติ เป็น verb. 3rd. pl. pres. มาจากรากศัพท์ หู แปลว่า ‘มีความเป็น’, ดูเพิ่มเติมด้านล่าง
คุณุตตะรานุสาสะกา ผู้สั่งสอนซึ่งมีคุณยิ่ง noun. pl. nom. มาจากคำว่า คุณ + อุตตะระ (สูง) + อะนุสาสะกะ (ผู้สั่งสอน) โดยที่ อะนุสาสะติ แปลว่า ‘สอน’ อะนุสาสะกะ แปลว่า ‘ผู้สั่งสอน’
บรรทัดท้าย
ปัญญาวุฑฒิกะเร ผู้ทำให้ความรู้เพิ่มพูน adj. pl. acc. มาจากคำว่า ปัญญา + วุฑฒิ (เพิ่ม) + กะระ (ซึ่งทำ) ในที่นี้เป็นกรรมของประโยคคู่กับคำว่า เต จึงผันเป็น กะเร
เต ท่านเหล่านั้น pron. 3rd. pl. acc. สรรพนามบุรุษที่สามพหูพจน์ เป็นกรรมของประโยค (รองรับกิริยานอบน้อม) ไม่แน่ใจว่าทำไมต้องซ้ำ เต สองครั้ง เดาว่า เต แรกคู่กับคำว่า ปัญญาวุฑฒิกะเร ส่วน เต ที่สองคู่กับคำว่า ทินโนวาเท, ดูเพิ่มเติมด้านล่าง
ทินโนวาเท ผู้ให้โอวาท noun. pl. acc. มาจากคำว่า ทินนะ (ให้) + โอวาทะ ในที่นี้คู่กับ เต ซึ่งเป็นกรรมของประโยคจึงเป็น โอวาเท ไปด้วย
นะมามิหัง ข้าขอนอบน้อม verb. 1st. sg. pres. มาจากคำว่า นะมามิ (นอบน้อม) + อะหัง (ข้าพเจ้า) คำกิริยา นะมะ แปลว่า นอบน้อม ถ้าผันใช้กับประธานบุรุษที่หนึ่งเอกพจน์ จะเป็น นะมามิ ส่วนคำว่า อะหัง เป็น สรรพนามบุรุษที่หนึ่งเอกพจน์ทำหน้าที่เป็นประธาน

 

เพิ่มเติม
ตารางต่อไปนี้แสดงให้เห็นการแจกวิภัตติของคำๆ เดียวกัน เมื่อทำหน้าที่ต่างกันในประโยคจะมีรูปแตกต่างกันไป ให้ผูัสนใจได้ลองสังเกตดูตามบทสวดหรือกถาภาษาบาลีที่รู้จัก จะได้ทราบความหมายและรู้ว่าจริงๆ แล้วมันคือคำเดียวกัน
 
Declension ของธาตุ หู (เกิดขึ้น, เป็นขึ้น) บาง tense ที่น่าสนใจ

Tense Person (บุรุษ) Sg. (เอกพจน์) Pl. (พหูพจน์)
Present
(เกิดขึ้นอยู่)
1st โหมิ
(ฉันเป็น)
โหมะ
(เราเป็น)
2nd โหสิ
(เธอเป็น)
โหถะ
(พวกเธอเป็น)
3rd โหติ
(เขาเป็น)
โหนติ
(พวกเขาเป็น)
Imperative
(ต้องการให้เกิดขึ้น)
1st โหมิ
(ขอให้ฉันเป็น)
โหมะ
(ขอให้เราเป็น)
2nd โหหิ
(ขอให้เธอเป็น)
โหมะ
(ขอให้พวกเธอเป็น)
3rd โหตุ
(ขอให้เขาเป็น)
โหนตุ
(ขอให้พวกเขาเป็น)

หมายเหตุ: ตามหลักภาษาทั่วไปจะเรียกบุรุษที่ 1, 2, 3 ว่าหมายถึง ฉัน, เธอ, เขา ตามลำดับ แต่ในตำราบาลีไวยากรณ์ของไทยจะเรียก ปฐมบุรุษ, มัธยมบุรุษ, อุตตมบุรุษ หมายถึง เขา, เธอ, ฉัน ตามลำดับ ในที่นี้จะขอเรียกตามหลักภาษาทั่วไป
 
Declension ของสรรพนาม (เขา, สิ่งนั้น) บาง case ที่น่าสนใจ

Case (การก) Gender (เพศ) Sg. (เอกพจน์) Pl. (พหูพจน์)
Nominative
(ปฐมา, ประธาน)
m. โส (เขา) เต (พวกเขา)
n. ตัง, นัง เต, ตานิ
f. สา ตา
Accusative
(ทุติยา, กรรม)
m. ตัง, นัง (แก่เขา) เต, เน (แก่พวกเขา)
n. ตัง, นัง เต, ตานิ
f. ตัง, นัง ตา
Dative
(จตุตถี, กรรมรอง)
m., n. ตัสสะ (แก่เขา) เตสัง (แก่พวกเขา)
f. ตัสสา ตาสัง
Ablative
(ปัญจมี, เกิดแต่)
m., n. ตัส๎มา (จากเขา) เตหิ (จากพวกเขา)
f. ตายะ ตาหิ
Advertisements

4 thoughts on “แปลบทไหว้ครู

    Ped said:
    19 July 2015 at 09:52

    ขอบพระคุณมาก

    ks said:
    17 January 2017 at 10:34

    ปาเจร-าจริยา โหนฺติ คุณ-◌ุตฺตรา_◌นุสาสกา. ปญฺญา-วุฑฺฒิ-กเร เต เต ทินฺน-โ◌วาเท นมามิ_◌หํ.
    (เหล่าปาจารย์และอาจารย์ เป็น ผู้มีคุณยิ่ง ผู้พร่ำสอน. เรา นอบน้อม เหล่านั้นๆ ผู้ทำปัญญาให้เจริญ ผู้มีโอวาทถูกให้แล้ว.)

    ks said:
    17 January 2017 at 10:46

    ปาจารย์(=อาจารย์ของอาจารย์), ผู้มีโอวาทอันถูกให้แล้ว(=ผู้ใหโอวาท)

    prayuth noikaew said:
    5 June 2017 at 09:04

    ปญฺญาวุฑฺฒิกเร เต เต ทินฺโนวาเท นมามิหํ น่าจะแปลดังนี้ ข้าพเจ้า(อหํ) ขอนอบน้อม (นมามิ) เต ตัวที่หนึ่งแปลว่า ซึ่งอาจารย์ทั้งหลายเหล่านั้น ผู้กระทำซึ่งความเจริญแห่งปัญญา (ปญฺญาวุฑฺฒิกเร) ส่วน เต ตัวหลังเป็นวิเสสนะของคำว่า ทินฺโนวาเท ซึ่งน่าจะแปลว่า ผู้มีโอวาทอันท่านให้แล้ว ซึ่งจะสรุปได้ว่า อหํ เป็นประธาน นมามิ เป็นกริยาคุมภาคย์ ส่วน ปญฺญาวิฑฺฒิกเร เต และ ทินฺโนวาเท เป็นทุติยาวิภัตติ เต ตัว หลัง เป็น ตติยาวิภัตติ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s